Cyber Bullying: Τι είναι και πως το αντιμετωπίζουμε;

Ο εκφοβισμός μέσω Διαδικτύου είναι μια πραγματικότητα που δεν μπορούμε να αγνοούμε. Ειδικά, μάλιστα, όταν θύματα και θύτες είναι παιδιά το Cyber Bullying μπορεί να οδηγήσει σε δυσάρεστες καταστάσεις τις οποίες πρέπει να διαχειριστούμε με ψυχραιμία αλλά και αποφασιστικότητα.
03/06/2015
Διαδικτυακός Εκφοβισμός

Μπορεί να θεωρούμε ότι η απόσταση που χωρίζει δύο συνομιλητές πίσω από την οθόνη ενός υπολογιστή είναι μια απόσταση ασφαλείας, όμως η πραγματικότητα ενδέχεται να αποδείξει και το αντίθετο. Ο εκφοβισμός μέσω του Διαδικτύου, το λεγόμενο Cyber Bullying, είναι πραγματικότητα και μάλιστα ανάμεσα σε ηλικίες παιδιών που σοκάρουν.

Ως Cyber Bullying θεωρείται οποιαδήποτε πράξη εκφοβισμού, επιθετικότητας, παρενόχλησης, τρομοκρατικής ή αυταρχικής συμπεριφοράς που θεσπίζεται και πραγματοποιείται μέσω της χρήσης των ψηφιακών συσκευών επικοινωνίας και η οποία επαναλαμβάνεται ανά τακτά ή άτακτα χρονικά διαστήματα. Στόχος του επιτιθέμενου στο Cyber Bullying είναι να προκαλέσει ζημιά ή να βλάψει το θύμα του και όχι να κάνει «πλάκα», όπως πολλοί λανθασμένα πιστεύουν.
 

Τι περιλαμβάνει ο εκφοβισμός μέσω Διαδικτύου;

- «Πειράγματα» με στόχο τη «διασκέδαση»

- Διάδοση άσχημων-προσβλητικών φημών on-line

- Αποστολή ανεπιθύμητων μηνυμάτων (υβριστικά-προσβλητικά)

- Παρενόχληση

- Δυσφήμηση σε τρίτους (πλέον του θύματος) μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, SMS, ανάρτησης φωτογραφιών και βίντεο στο Διαδίκτυο κ.ά.
 

Ο εκφοβισμός μέσω του Διαδικτύου μπορεί να είναι άμεσος ή έμμεσος εμπλέκοντας και άλλα άτομα που ενδεχομένως να μην γνωρίζουν καν το θύμα. Τα συνηθέστερα μέσα που χρησιμοποιούνται για τον εκφοβισμό μέσω του Διαδικτύου είναι το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, τα γραπτά μηνύματα, τα κοινωνικά δίκτυα, τα chat rooms, τα blogs, τα Web sites, ακόμα και τα διαδικτυακά παιχνίδια.
 

Πόσο συχνό είναι το Cyber Bullying στην Ελλάδα;

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα ευρωπαϊκής μελέτης, η οποία στην Ελλάδα υλοποιήθηκε από την Μονάδα Εφηβικής Υγείας της Β' Παιδιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, η χώρα μας βρίσκεται στις πρώτες θέσεις εμφάνισης του φαινομένου. Συγκεκριμένα τα μεγαλύτερα ποσοστά Cyber Bullying παρουσιάζονται σε Ρουμανία (37,3%), και Ελλάδα (26,8%), ενώ ακολουθούν οι Γερμανία (24,3%), Πολωνία (21,5%), Ολλανδία (15,5%), Ισλανδία (13,5%) και Ισπανία (13,3 %).
 

Ποια στοιχεία θα πρέπει να μας ανησυχήσουν;

Δεν υπάρχουν κάποια αδιάψευστα “συμπτώματα” που μαρτυρούν ότι ένα παιδί έχει πέσει θύμα Cyber Bullying. Ούτε είναι ο ρόλος του γονέα να παρακολουθεί ως «ντεντέκτιβ» τη συμπεριφορά του παιδιού του. Αρκεί όμως να μπορεί να αντιληφθεί ότι υπάρχει ένα πρόβλημα με επίπτωση στα συναισθήματα του (άγχος, θλίψη, φόβος) και να το πλησιάσει ώστε να μάθει τι συμβαίνει.
 

Τι μπορούμε να κάνουμε ως γονείς;

Σε περίπτωση που το παιδί πέσει θύμα εκφοβισμού μέσω του Διαδικτύου, οι γονείς μπορούν να προβούν σε μία σειρά ενεργειών:

- Είναι πολύ σημαντικό να έχουν ενημερώσει τα παιδιά εκ των προτέρων ότι εάν δεχτούν απειλητικά ή προσβλητικά μηνύματα πρέπει να τα αποθηκεύσουν και όχι να τα διαγράψουν, να κρατήσουν δηλαδή όλα τα αποδεικτικά στοιχεία.

- Σε περιπτώσεις όπου τα μηνύματα επιμένουν και προέρχονται από άγνωστο αποστολέα, οι γονείς μπορούν να ζητήσουν βοήθεια από τη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος.

- Πολύ συχνά αρκετοί γονείς ως απάντηση σε ένα περιστατικό εκφοβισμού απαγορεύουν στα παιδιά τους να επισκέπτονται διάφορα sites. Κάνοντας αυτό, ενδεχομένως να προφυλάσσουν τα παιδιά από κάποια ενοχλητικά μηνύματα, ωστόσο τα κρατούν μακριά από την εξέλιξη της τεχνολογίας και την προσωπική τους ανάπτυξη, ενώ φυσικά δεν αντιμετωπίζουν το πρόβλημα αυτό καθ’ εαυτό.

- Σε περιπτώσεις που ένας «διαδικτυακός φίλος» του παιδιού στέλνει προσβλητικά ή υβριστικά μηνύματα, μπορεί εύκολα να «αποκλειστεί» από το mail του παιδιού.

- Συχνά επίσης, ενδέχεται ο θύτης να είναι γνωστός του θύματος. Σε αυτή την περίπτωση είναι σημαντικό να ενημερωθούν οι γονείς του θύτη για την συμπεριφορά του ή ακόμα και το σχολείο του. Βασικός στόχος είναι να νιώσει μεγαλύτερη ασφάλεια το θύμα και να ελεγχθεί ο θύτης.

- Εάν το θύμα συνεχίζει να εμφανίζεται αγχωμένο, αποσυρμένο, φοβισμένο, είναι σημαντικό οι γονείς να ζητήσουν βοήθεια από ψυχολόγο ειδικό σε τέτοιου είδους θέματα.

- Τέλος, εφόσον έχουμε αντιληφθεί κάποια ιστοσελίδα όπου χρησιμοποιούνται προσωπικά δεδομένα του παιδιού μας ή φιλοξενούνται αρνητικά σχόλια εις βάρος του, μπορούμε να την αναφέρουμε στην Ελληνική Aνοικτή Γραμμή για το παράνομο περιεχόμενο στο Διαδίκτυο (www.safeline.gr).
 

Πηγές: Ελληνική Εταιρεία Μελέτης της Διαταραχής Εθισμού στο Διαδίκτυο, www.hasiad.gr

Βάνια Φισούν, Κλινική Ψυχολόγος, M.Sc, υπ.διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών

Γεώργιος Φλώρος, Ψυχίατρος Ενηλίκων, M.Sc, υπ.διδάκτωρ Α.Π.Θ

Μονάδα Εφηβικής Υγείας της Β' Παιδιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών